YURTDIŞI EMEKLİLİK

Yurt Dışı Emeklilik

KİMLER YURTDIŞI BORÇLANMASI YAPARAK EMEKLİ OLABİLİRLER?

Yurtdışı borçlanması yapabilmek için öncelikle

  • Türk vatandaşı olmak
  • hem borçlanmak istenilen sürelerde Türk vatandaşı olmak,
  • hem de yazılı başvuru tarihi itibariyle Türk vatandaşı olmak gerekmektedir.
  • Aylık talebinde bulunabilmesi için kesin dönüş şartı aranmaktadır.

Kesin dönüş yapmak demek hiç yurtdışına çıkmamak demek değildir. Aylık bağlanan kişi istediği zaman ve istediği kadar yurtdışına çıkabilir. Aylığının bağlanması ve kesilmemesi için yurtdışında çalışmaması ve yardımlardan yararlanmaması gerekmektedir.


BORÇLANMA KAPSAMI DIŞINDAKİ SÜRELER

a. 18 yaşın doldurulmasından önce yurtdışında geçen hizmet ve ev kadını olarak geçen süreleri,

b. Türk vatandaşlığının kazanılmasından önce ve/veya Türk vatandaşlığının kaybedilmesinden sonra geçen hizmet ve ev kadını olarak geçen süreleri,

c. İsveç, İsviçre ve Fransa ile yapılan sosyal güvenlik sözleşmeleri gereğince Türkiye'de isteğe bağlı sigortaya prim ödenen sürelerde yurtdışında geçen hizmet ve ev kadını olarak geçen süreleri,

d. Sosyal güvenlik kanunlarına göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları kapsamında geçen sürelerle çakışan yurtdışı süreleri, (bu süreleri de kısaca ifade edecek olursak;)

d-1) Libya'da iş üstlenen Türk işverenlerince çalıştırılan Türk işçilerin bu ülkede 01/09/1985 tarihinden sonra geçen çalışma sürelerini,
d-2) Almanya'da istisna akdi kapsamında iş üstlenen Türk işverenlerince çalıştırılan Türk işçilerinin bu ülkedeki çalışma sürelerini,
d-3) Sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilmemiş ülkelerde iş üstlenen Türk işverenler tarafından yurtdışına götürülen Türk işçilerinin çalışma süreleri ile Türkiye'deki sosyal güvenlik kanunlarına göre yurtiçinde isteğe bağlı sigortaya prim ödenen sürelerde bu ülkelerde geçen hizmet veya ev kadını olarak geçen sürelerini kapsar.

e. İkili sosyal güvenlik sözleşmesine göre kendilerine kısmi aylık bağlanmış olanların çalışmalar arasında ve hizmetin bitim tarihinden sonraki işsizlik süreleri.

Beş maddede ifade edilen süreler yurtdışı borçlanması kapsamı dışındadır.


YURTDIŞI BORÇLANMASININ MALİYETİ NEDİR?

08-05-2008 tarihinden önce borçlanma talebinde bulunanlar:5754 s.k.'dan önce yurtdışı borçlanması talebinde bulunanların yurtdışı sürelerinin borçlanma miktarı bir gün için 3.5 amerikan doları olarak kabul edilmiş ve hakları korunmuştur.

08-05-2008 tarihinden sonra borçlanma talebinde bulunanlar: borçlanma statüleri 4-a ve 4-b kapsamında olanlar ile ilk defa 5510 s.k.dan (01-10-2008) sonra 4-c'li olanlar;

16 yaşından büyükler için uygulanan asgari ücretin alt ve üst sınırı arasında tercih ettikleri prime esas tutarın %32'si oranında hesaplanmaktadır.


YURTDIŞI BORÇLANMASI İLE İLGİLİ YASAL MEVZUAT

3201 sayılı Kanun:

2147 sayılı Kanunun yedi yıllık uygulamasında ihtiva ettiği hükümler, vatandaşlarımızın hak kayıplarına yol açmıştır.

Bu sebeple vatandaşlarımızın yurtdışında geçen sürelerinin sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilmesi için konu yeni yaklaşımla ele alınmış ve 22/05/1985 tarihinde 3201 sayılı Kanun yürürlüğe konulmuştur. 3201 sayılı "Yurtdışında Çalışan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun" ihtiva ettiği hükümler, getirdiği yeni haklar bakımından yurtdışındaki vatandaşlarımıza yeni imkânlar tanımıştır.

NOT: Bu kanunda ise kısmi borçlanma yapılmasına olanak gelmiş fakat kesin dönüşten itibaren 02 yıl süre içinde borçlanma hakkı tanımıştır.


MAVİ KART VE PEMBE KARTLILARIN EMEKLİLİK DURUMLARI NEDİR?

  • Mavi Kart: Avrupa ülkelerinde yaşayıp da yaşadıkları ülke vatandaşlığına geçmek isteyenlere TC Hükümeti izinli olarak vatandaşlıktan çıkma izni verir ve kendilerine de mavi kart denilen bir kart verir. Türk Vatandaşlığından izinle çıkan kişilerin Pasaport ve Nüfus Cüzdanları iptal edilerek, kendilerine "5203 Sayılı Kanunla Saklı Tutulan Hakların Kullanılmasına İlişkin Belge" (Mavi Kart) verilir. Bu belge, Türkiye'de ikamet, seyahat, çalışma, yatırım, ticari faaliyet, miras, taşınır mal satın alma, feragi, kiralama gibi konularda işe yaramaktadır.
    Vatandaşlıktan izinle ayrılmak için tüm ailenin istemesi gerekir.

  • Pembe Kart: 11/2/1964 tarihli ve 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununa yapılmış olan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır.403 sayılı Kanunun 32.maddesi yada 5901 sayılı vatandaşlık kanununun 34.maddesine göre, ana ya da babaya bağlı olarak Türk vatandaşlığından çıkmasına izin verilen 18 yaşından küçük çocuklar için de talep edildiği takdirde 5203 sayılı kanunla saklı tutulan hakların kullanılmasına ilişkin belge (pembe kart) düzenlenmektedir.

    Genelge de yer alan ibareye göre gurbetçilerin başvurusu nasıl red görüyor?

  • 12.06.2009 tarihli ve 27256 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5901 sayılı "Türk Vatandaşlığı Kanununun 28. maddesi ile doğumla Türk vatandaşı olup da sonradan vatandaşlıktan çıkma izni almak suretiyle yabancı bir ülke vatandaşlığını kazanmış olanlara, sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakların kullanımında, ilgili kanunlardaki hükümlere tabi olmak şartıyla Türk vatandaşlarına tanınan haklar aynen tanınmıştır. Söz konusu maddeye göre, Türk vatandaşlığından çıkmadan önce kazanılmış sosyal güvenlik haklan, ilgili kanunlardaki hükümlere tabi olmak şartıyla aynen Türk vatandaşlarına tanınan haklar gibi kullanılabilecektir. Bu durumda, Kanunda borçlanmadan yararlanabilmenin başvuru sahibinin borçlanma talep tarihinde Türk vatandaşı olma şartına bağlanması, ayrıca Türk vatandaşlığından çıkmadan önce borçlanma talebinde bulunulmayan yurtdışı süreleri kazanılmış hak niteliği taşımadığından, kamu oyunda "pembe ya da mavi kart sahibi" olarak bilinen doğumla Türk vatandaşlığını kazanmış olup da sonradan vatandaşlıktan çıkma izni almak suretiyle yabancı bir ülke vatandaşlığını kazananlar, başvuru tarihinde Türk vatandaşı olmadıklarından borçlanma kapsamındaki sürelerde Türk vatandaşı olsalar bile, borçlanma hakkından yararlanamayacaklardır. Ancak, bunların Türk vatandaşlığından çıkmadan önce borçlandıkları ya da borçlanma talebinde bulundukları yurtdışı süreleri kazanılmış hak niteliğinde olduğundan, borçlanmaları geçerli sayılacak, aylığa hak kazanmada ve aylık hesabında Kanuna göre Türkiye'de geçmiş bir hizmet olarak değerlendirilecektir. (İkinci Bölüm 1.Borçlanma Şartları kısmının 1.1 Türk vatandaşı olmak 5.Maddesinde)

  • Kuruma Müracaat Eden Pembe veya Mavi Kartlılara ret cevabını şu gerekçe ile gösteriyor:

    • Kanunda borçlanmadan yararlanabilmenin başvuru sahibinin borçlanma talep tarihinde Türk vatandaşı olma şartına bağlanması (Değil ise red)
    • Türk vatandaşlığından çıkmadan önce borçlanma talebinde bulunulması (Bu işlemi vatandaş olarak yapmamış ise red)
    • Doğumla Türk vatandaşlığını kazanmış olup da sonradan vatandaşlıktan çıkma izni almak suretiyle yabancı bir ülke vatandaşlığını kazananlar, başvuru tarihinde Türk vatandaşı olmadıklarından (Bu durum karşısında net tavır red)

  • Başvuru tarihinde Türk vatandaşı olmadıklarından borçlanma kapsamındaki sürelerde Türk vatandaşı olsalar bile, borçlanma hakkından yararlanamayacaklardır.

  • Kanunda borçlanmadan yararlanabilmenin başvuru sahibinin borçlanma talep tarihinde Türk vatandaşı olma şartına bağlanması, ayrıca Türk vatandaşlığından çıkmadan önce borçlanma talebinde bulunulmayan yurtdışı süreleri kazanılmış hak niteliği taşımadığından, kamu oyunda "pembe ya da mavi kart sahibi" olarak bilinen doğumla Türk vatandaşlığını kazanmış olup da sonradan vatandaşlıktan çıkma izni almak suretiyle yabancı bir ülke vatandaşlığını kazananlar, başvuru tarihinde Türk vatandaşı olmadıklarından borçlanma kapsamındaki sürelerde Türk vatandaşı olsalar bile, borçlanma hakkından yararlanamayacaklardır gerekçesine dayanılarak yurtdışı borçlanma talepleri red işlemine tabi tutulacaktır.

Tek şart ise;

Türk vatandaşlığından çıkmadan önce borçlandıkları ya da borçlanma talebinde bulundukları yurtdışı süreleri kazanılmış hak niteliğinde olduğundan, borçlanmaları geçerli sayılacak, aylığa hak kazanmada ve aylık hesabında Kanuna göre Türkiye'de geçmiş bir hizmet olarak değerlendirilecektir.

Güncel olan Yargıtay Kararı ise bunun aksi yönde tavır alıyor. Tüm bunlara rağmen SGK direniyor.


TÜRKİYEDE HİÇ ÇALIŞMAMIŞ OLANLARDA YURTDIŞI BORÇLANMASI İLE EMEKLİ OLABİLİR Mİ?

  • Türkiye'de hiç çalışmanız yoksa Kurum borçlanma yaptığınız sürelerin tamamını 4b kapsamında değerlendiriyor ve işleminizi, emekliliğinizi Bağ-Kur üzerinden yapıyor.

  • Türkiye'de bulunduğu tarihlerde en az bir hafta SSK'lı olarak bir işe girip sonra Yurtdışı borçlanma yaparsa hem daha iyi maaş alırlar hem de daha az borçlanma yaparlar.

  • Yurtdışı borçlanma yaparken 31.12.1999 öncesi süreleri seçer ve borçlanırsanız emekli maaşınız daha yüksek olur.

  • Burada amaç 4a (SSK) dan emekli olmaya çalışmaktır. Aynı durum ev hanımları içinde geçerlidir. Türkiye'de hiç çalışması olmayan kadın veya erkek borçlanma yapmadan Türkiye'de 4a (SSK)' lı çalışmak için girişimde bulunmalıdır.


BAYANLARIN YURTDIŞINDAN EMEKLİ OLMASI

Ev kadını olarak geçen sürelerin borçlanmasında, ibrazı zorunlu belgeler

Ev kadını olarak geçen süreler, ev kadınlarının yurtdışında oturduklarına dair alacakları ikamet belgesinin;

  • Türkiye'de yeminli tercüme bürolarınca veya yurtdışında bulunan Türk temsilciliklerince akredite edilmiş tercümanlarca yapılmış ve ilgili temsilcilikce onaylanmış tercümesinden,

  • Çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlik veya ataşeliğinin bulunduğu Türk temsilciliklerince ikamet belgesine istinaden düzenlenecek belgeden,

  • Yukarıdaki belirtilen ikamet belgesi temin edilemiyorsa yurtdışına çıkış ve yurda giriş tarihlerinin, fotoğraf ve künye bilgilerinin bulunduğu pasaport sayfalarının fotokopisi ya da emniyet müdürlüklerinden alacakları yurda giriş-çıkış çizelgesinden

biri ile belgelenmesi gerekir.


VEFAT EDENLERİN YAKINLARI YURTDIŞI BORÇLANMASI HAKKINDAN FAYDALANABİLİR Mİ?

Yurt dışında yaşayan kişilerin yakınları vefat eden kişi adına yurt dışı borçlanma talebinde bulunabilir. Yurtdışında bulunan ev hanımı veya sigortalının vefatı halinde 1800 gün ve beş yıllık süre varsa yakınları borçlanma yaparak emekli aylığı bağlatabilir.

1Ekim 2008 öncesi 900 gün ile maaş bağlatabiliyorlardı.


BORÇLANABİLMEK İÇİN TÜRKİYE'YE KESİN DÖNÜŞ ŞART MI?

Yurtdışı borçlanma talebinde bulunurken yurda kesin dönüş şartı bulunmamaktadır. "Kesin Dönüş" ibaresi, aylık tahsis talebinde bulunanların yurtdışındaki çalışmalarının sona ermesini, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği almamaları durumunu ifade etmekte olup, mutlak ifadesi ile yurda giriş yaptıktan sonra bir daha yurtdışına çıkmama durumunda kullanılmamaktadır..


YURTDIŞI BORÇLANMASI İLE EMEKLİ OLANLAR ÇALIŞMAYA DEVAM EDEBİLİR Mİ?

Reformun ilk halinde yurtdışı borçlanması yaparak emekli olanların, diğer emekliler gibi hem emekli aylıklarını alıp hem de Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun sosyal güvenlik destek primi hakkındaki hükümleri gereğince sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaları yasaktı. Ancak daha sonra yapılan düzenleme ile yurtdışı borçlanması ile emekli olanlarda diğer emekliler gibi SGDP (Sosyal Güvenlik Destek Primi) ödeyerek Türkiye'de çalışabilir hale geldiler. .


YURTDIŞINDAKİ TÜM ÇALIŞMALARIMI BORÇLANMAK ZORUNDAMIYIM?

  • Yurtdışında geçen sürelerden tamamının borçlanılmasında bir zorunluluk yoktur.

  • Başvuru sahipleri, bu sürelerin tamamını borçlanma isteğinde bulunabilecekleri gibi, bir kısmını ya da aylık bağlamaya yetecek bölümünü borçlanma talebinde de bulunabilirler. Bu konudaki tercihin, başvuru sırasında yazılı olarak belirtilmesi gerekir.

  • Ayrıca, kısmi borçlanmalarda borçlanılmayan süreler, yeni bir başvuru ile borçlanılabileceği gibi, borçlanma başvuru tarihinden sonra yurtdışında geçen süreleri bulunanların da, bu süreleri borçlanma hakları bulunmaktadır.